WFIS-BASE

WIKINDX Resources

Szymański, M. (2009). Pojęcie przyczynowości w nikajach. Studia Antyczne i Mediewistyczne, 42, 21–32. 
Added by: Marek Szymański (05 Feb 2013 21:17:14 Europe/Warsaw)   Last edited by: Marek Szymański (21 Sep 2014 12:39:12 Europe/Warsaw)
Resource type: Journal Article
BibTeX citation key: Szymaski2009b
View all bibliographic details
Categories: General
Keywords: filozofia buddyjska, nikaje, przyczynowość
Creators: Szymański
Collection: Studia Antyczne i Mediewistyczne
Views: 9/466
Views index: 72%
Popularity index: 18%
Attachments  
Abstract
Zgodnie z buddyjskim stanowiskiem wyrażonym w nikajach, wszystkie składniki świata są nietrwałe. Ich nazwą jest palijskie słowo "dhamma". Dhammy powstają wyłącznie wskutek aktywności innych dhamm. Powstawaniem dhamm rządzą stałe i możliwe do poznania prawidłowości. Buddyści odrzucili pogląd, zgodnie z którym istnieje niezniszczalny składnik ludzkiej istoty. Dhammy, które w danej chwili składają się na pewną istotę świadomą, przed swym nieuchronnym zanikiem powodują powstanie nowych składników. Zasada ta znalazła wyraz w wielu wariantach tzw. reguły zależnego powstawania (paticcasamutpāda). Jej obowiązywanie stanowi gwarancję ciągłości następstwa układów dhamm, które wchodzą w skład istoty świadomej. Przyjmowano, że pewne dhammy mogą powstawać z opóźnieniem. Pozwalało to uzasadnić przekonanie, że przyporządkowanie sobie nowego ciała przez umysł jest spowodowane aktywnością dhamm, które pojawiły się w obrębie danej istoty świadomej znacznie wcześniej. Takie dhammy to elementy wolitywne (cetanā), które stanowią istotę czynów posiadających wartość moralną (kamma). Sam akt wcielenia, trwanie życia, istotne cechy ciała i charakteru stanowić mają skutek określonych działań podjętych we wcześniejszych cyklach życiowych. Podobnie wyjaśniano powstawanie przyjemnych i nieprzyjemnych doznań (vedanā). Współcześni badacze przedstawili wiele interpretacji słynnej "dwunastoczłonowej reguły zależnego powstawania". Niektórzy twierdzą, że formuła ta jest niespójna. Można wykazać, że się mylą.

According to the Buddhist position expressed in the Nikāyas all components of the world are impermanent. They are called 'dhammas'. The view was rejected that there is an indestructible connstituent of the human existence. Dhammas can originate exclusively owing to the causal activity of other dhammas. Origination od dhammas is governed by constant and percivable principles. Components that at any given moment make up a conscious organism bring about (before they unavoidably cease) new components. The fulfilment of this principle, expressed, among others, in many variants of the Law of Dependent Origination (paticcasamutpāda), offers a guarantee that continuity of dhammas constituting a conscious individual will be preserved. Origination of some dhammas was accepted to be efected with dalay. This principle allowed for justifying the belief that the mind appropriates the new body as delayed result of the operation of certain mental dhammas that have occured earlier within the scope of a given individual. Such dhammas are volitions (cetanā) that are the essence of morally valuable deeds (kamma). The very act of incarnation, the process of life, the essential properties of the body and the character of the person are the result of certain conduct in the previous incarnations. In a similar fashion the origination of pleasant and unpleasant feelings (vedanā) was explained. Many interpretations of the famous twelve links formula of paticcasamutpāda were offered by modern scholars. Some think the formula is inconsistent. It can be argued that they are wrong.
Added by: Marek Szymański  Last edited by: Marek Szymański
wikindx 5.2.beta 1 ©2017 | Total resources: 302 | Username: -- | Bibliography: WIKINDX Master Bibliography | Style: American Psychological Association (APA) | Database queries: 50 | DB execution: 0.13149 secs | Script execution: 0.15018 secs