WFIS-BASE

WIKINDX Resources

Czekaj, R. (2010). Treść sztuki w teorii estetycznej adorna. In M. Ostrowicki (Ed.), Materia sztuki (pp. 379–390).Univer. 
Added by: Rafał Czekaj (16 Feb 2013 22:46:35 Europe/Warsaw)   Last edited by: Rafał Czekaj (16 Feb 2013 22:51:17 Europe/Warsaw)
Resource type: Book Article
BibTeX citation key: Czekaj2010
View all bibliographic details
Categories: General
Keywords: Adorno
Creators: Czekaj, Ostrowicki
Publisher: Univer
Collection: Materia sztuki
Views: 6/411
Views index: 64%
Popularity index: 16%
Attachments  
Abstract
Według litery Teorii estetycznej Adorna jedyna prawdziwa sztuka to ta, która pełni rolę krytyczną wobec rzeczywistości – przede wszystkim rzeczywistości społecznej. Zadaniem sztuki jest obnażanie opresyjnych elementów kultury i stawianie oporu jej totalizującym i unifikującym tendencjom. Teoria i filozoficzna interpretacja sztuki jest w stanie wydobywać z dzieł ich krytyczny potencjał, ale nie jest w stanie sama z siebie takiego potencjału im nadawać. Dzieła sztuki muszą posiadać do tego pewne kwalifikacje. Zdaniem Adorna o ich funkcji krytycznej decyduje treść. Aby to kryterium mogło jednak o czymkolwiek rozstrzygać należy jednoznacznie określić czym właściwie jest treść dzieła sztuki.
Adorno tego zadania nie ułatwia, bowiem sięga po kategorie mniej lub bardziej pokrewne, stosując je często zamiennie i na domiar złego ekwiwokacyjnie. W jednym momencie treść sztuki odróżnia do tworzywa, a w innym sprowadza je do siebie; zawartość traktuje jako coś innego od treści, a niekiedy używa ich synonimicznie; zawartość przeciwstawia też materiałowi, chociaż czasem zdaje się je utożsamiać; tworzywo i materiał sztuki poddaje prawu formy, z kolei forma uchwytna jest jedynie poprzez treść.
Przegląd tych kategorii choćby w ich rozmytych granicach i wskazanie momentów przechodzenia jednych w drugie daje obraz struktury budowy dzieła sztuki w teorii estetycznej Adorna. Dzięki temu łatwiej można określić autentyczną treść, tzn. tę która odpowiada za krytyczny potencjał sztuki i wskazać determinanty jakim ona podlega. Na pewno nie można jej sprowadzić do tego, co dzieło wypowiada wprost, czyli do tzw. tematu. Nawet dzieła sztuki, które powstają z intencji krytycznego komentarza rzeczywistości i pozytywnie zawierają w sobie taki komentarz, to w uznaniu Adorna nie są krytyczne autentycznie. Każde pozytywne przedstawienie wymaga użycia utartych i sformatowanych środków przekazu, przez co wyjście poza panujący porządek jest nieosiągalne, a zamierzony impuls krytyczny zostaje wygaszony.
Autentyczną treść dzieła sztuki Adorno charakteryzuje dość swoiście. Określa się ona poprzez negację pozytywnego sensu, często w opozycji do tego, co w dziele przedstawione. Jest jakby treścią n-tego rzędu, konstytuującą się wbrew i niejako poza tym, co w dziele sztuki dosłowne. W większym stopniu zależna jest też od materiałów i technik użytych w produkcji dzieła niż od intencji twórczej.
W estetyce Adorna mamy zatem do czynienia z dwoma rodzajami treści sztuki: negatywną i pozytywną. Przy czym tylko ta pierwsza jest treścią autentyczną, bo wolną od panowania tzw. racjonalności celów i przez to zdolną do kontestacji i obnażania represyjnego charakteru kultury zdominowanej przez tę racjonalność.
Added by: Rafał Czekaj  Last edited by: Rafał Czekaj
wikindx 5.2.beta 1 ©2017 | Total resources: 302 | Username: -- | Bibliography: WIKINDX Master Bibliography | Style: American Psychological Association (APA) | Database queries: 52 | DB execution: 0.11786 secs | Script execution: 0.13602 secs