Struktura materii

Sylabus

Celem kursu jest zapoznanie studentów z historycznym rozwojem i najnowszymi poglądami dotyczącymi struktury materii i fundamentalnych praw przyrody w powiązaniu z różnymi koncepcjami umysłu i przyjmowanymi metodami jego poznania. Ukazuje się związek poglądów na temat materialnej struktury świata z teoriami dotyczącymi umysłu (np. starożytna koncepcja żywiołów i pojęcie duszy, mechanistyczne pojmowanie świata i koncepcja człowieka-maszyny, współczesne społeczeństwo informacyjne i metafora umysłu jako komputera). Prześledzenie historycznego rozwoju pojęcia materii i umysłu pozwala również na głębsze zrozumienie historycznie zmiennych sposobów myślenia o świecie i umyśle ludzkim, przez co problematyka kognitywistyczna zostaje ukazana w szerszej perspektywie historii filozofii i nauki.

W kognitywistyce podmiot poznający traktowany jest w sposób naturalistyczny jako element świata fizycznego, dlatego poznanie poglądów na temat struktury materii pozwala na głębsze zrozumienie zagadnień dotyczących poznawalności świata, metod stosowanych w naukach przyrodniczych, sposobów formułowania i uzasadniania hipotez naukowych oraz roli matematyki w poznaniu świata fizycznego.

Kurs stanowi rozszerzenie zagadnień dotyczących natury materii i umysłu omawianych w ramach kursu Filozofia dla kognitywistów.

Tematy zajęć:

    1. Starożytna koncepcja żywiołów i pojęcie duszy.
    2. Pitagorejczycy i program matematycznego opisu świata; metempsychoza.
    3. Starożytny atomizm – materialistyczna koncepcja świata i człowieka.
    4. Atomizm geometryczny Platona; dusza jako byt niematerialny.
    5. Kosmos Arystotelesa – teoria pierwiastków, dusza jako forma ciała organicznego.
    6. Alchemiczne koncepcje materii; transmutacja i poszukiwanie kamienia filozoficznego.
    7. Mechanistyczna koncepcja materii Kartezjusza – dualizm rzeczy rozciągłych i rzeczy myślących.
    8. Fizyka Newtona i mechanistyczny pogląd na świat; La Mettrie i człowiek-maszyna.
    9. Dalton i początki naukowego atomizmu.
    10. Atomizm w fizyce XIX wieku i granice fizyki klasycznej.
    11. Kwantowomechaniczna rewolucja – struktura materii według pojęć mechaniki kwantowej.
    12. Model standardowy fizyki cząstek elementarnych.
    13. Mikroświat, makroświat i ludzki umysł.
    14. Cząstki elementarne i sposoby ich badania.
    15. Struktura materii w skali kosmicznej – współczesne poglądy na powstanie i ewolucję Wszechświata.

Literatura

Większość omawianych zagadnień można znaleźć w moich pracach:

Filozofia atomizmu. Atomistyczny model świata w filozofii przyrody fizyce klasycznej i współczesnej a problem elementarności

Andrzej Łukasik Filozofia atomizmu pdf

FZMK okładka

Andrzej Łukasik Filozoficzne zagadnienia mechaniki kwantowej pdf

Poza tym polecam (dzieła o charakterze ogólnym):

M. Heller, Filozofia przyrody. Zarys historyczny

L. N. Cooper, Istota i struktura fizyki

A. K. Wróblewski, Historia fizyki

Struktura materii. Przewodnik encyklopedyczny

R. P. Feynman, R. Leighton, M. Sands, Feynmana wykłady z fizyki

W. Tatarkiewicz, Historia filozofii

 

Prace z dziedziny kognitywistyki tematycznie związane z kursem:

D. C. Dennet, Dźwignie wyobraźni i inne narzędzia do myślenia

D. Chalmers, Świadomy umysł

J. R. Searle, Umysł. Krótkie wprowadzenie

R. Penrose, Nowy umysł cesarza. O komputerach, umyśle i prawach fizyki

R. Penrose, Cienie umysłu

R. Penrose, Makroświat, mikroświat i ludzki umysł

R. E. Nisbett, Mindware. Narzędzia skutecznego myślenia

D. Kahneman, Pułapki myślenia

 

Prezentacje z wykładów

Starożytna koncepcja żywiołów i pojęcie duszy

Atomizm grecki

Polecana literatura:

Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów

J. Gajda, Pitagorejczycy

Porfiriusz, Jambich, Anonim, Żywoty Pitagorasa

I. Stewart, Niezwykła liczby profesora Stewarta

I. Stewart, 17 równań, które zmieniły świat

 

Polecane linki:

https://www.kwantowo.pl

O związku muzyki z matematyką (m.in. pitagorejczycy), złota liczba, ciąg Fibonacciego:

Harmonia w liczbach

Harmonia i matematyka

Ciąg Fibonacciego

 

Moim zdaniem tematy dotyczące złotej proporcji lub ciągu Fibonacciego – ich obecności w różnych strukturach w przyrodzie, dziełach ludzkich (architektura, malarstwo i in.) oraz naszej percepcji świata (np. doznanie piękna) to znakomity pomysł na pracę dyplomową z kognitywistyki. Bardziej filozoficzny temat to np. matematyczność przyrody.



Komentarze wyłączone.