Filozofia dla kognitywistów

Sylabus

 

Prezentacje z wykładów

Geneza filozofii i specyfika myślenia filozoficznego

 

Zalecana lektura: U. Żegleń, Znaczenie filozofii dla kognitywistyki, [w:] J. Bremer (red.) Przewodnik po kognitywistyce, s. 39-78

Zadanie: wypisz z dowolnego wprowadzenia do filozofii odpowiedź na pytanie “czym jest filozofia”. Podaj dokładne źródło (Imię i Nazwisko autora, tytuł pracy, wydawnictwo, data i miejsce wydania, strony).

Podstawowe pojęcia i zagadnienia filozofii

Zagadnienie źródeł i granic poznania

Zagadnienie prawdy

Zagadnienie związku przyczynowo-skutkowego

Zagadnienie przedmiotów idealnych

Czas i przestrzeń

Czasoprzestrzeń szcególnej i ogólnej teorii względności

Elementy filozofii kosmologii

Pojęcie materii i formy materializmu

Problem psychofizyczny

Teizm i ateizm

 

 

Celem kursu jest zapoznanie studentów z podstawowymi zagadnieniami, pojęciami i kierunkami filozofii ze szczególnym uwzględnieniem związku problematyki filozoficznej z kognitywistyką. Na wykładzie omawiane są główne kierunki i zagadnienia dwóch podstawowych dyscyplin filozoficznych: ontologii i teorii poznania. Na konwersatoriach analizowane są teksty współczesnych filozofów i przyrodników wyselekcjonowane pod kątem omawianych zagadnień. Najważniejszymi efektami kształcenia są: podstawowa znajomość głównych zagadnień filozofii, umiejętność posługiwania się na poziomie podstawowym terminologią filozoficzną, umiejętność precyzyjnego zreferowania wybranych koncepcji, doboru właściwych argumentów w dyskusji oraz jasny i precyzyjny sposób wyrażania myśli. Zagadnienia ujęto w postaci sporów między opozycyjnymi rozstrzygnięciami kontrowersji filozoficznych, co powinno skłaniać uczestników kursu do postawy otwartości na nowe idee a jednocześnie kształtować krytycyzm, wrażliwość na poprawność argumentacji i służyć budowaniu racjonalnego obrazu świata.

Literatura:

K. Ajdukiewicz, Zagadnienia i kierunki filozofii

B. Russell, Problemy filozofii
M. Hempoliński, Filozofia współczesna. Wprowadzenie do zagadnień i kierunków
J. Hospers, Wprowadzenie do analizy filozoficznej

 

Zakres tematów:

  1. Geneza filozofii i specyfika myślenia filozoficznego, podstawowe dyscypliny filozoficzne. Znaczenie filozofii dla kognitywistyki.
  2. Zagadnienie źródeł poznania (empiryzm i aprioryzm – wersja genetyczna i metodologiczna, racjonalizm i irracjonalizm).
  3. Zagadnienie granic poznania (idealizm i realizm epistemologiczny – i immanentny i transcendentalny, idealizm metafizyczny, realizm i antyrealizm).
  4. Zagadnienie prawdy (koncepcja klasyczna i nieklasyczne, definicja a kryterium prawdy, absolutyzm i relatywizm, dogmatyzm i sceptycyzm).
  5. Zagadnienie przedmiotów idealnych i spór o uniwersalia (realizm i nominalizm – skrajny i umiarkowany, podstawowe stanowiska w filozofii matematyki, problem matematyczności przyrody).
  6. Problem psychofizyczny – podstawowe stanowiska filozoficzne (monizm, dualizm, materializm, spirytualizm, czy komputer może myśleć?).
  7. Pojęcie materii i formy materializmu. Pojęcie materii w fizyce współczesnej (główne idee modelu standardowego fizyki cząstek elementarnych, mechanika kwantowa a zdroworozsądkowe pojęcie materii).
  8. Zagadnienie związku przyczynowo-skutkowego (analiza pojęcia przyczyny, własności relacji kauzalnej, problem indukcji). Determinizm i indeterminizm (mechanika klasyczna, mechanika kwantowa, teoria chaosu, prawa jednoznaczne i statystyczne, zagadnienie wolności woli).
  9. Filozoficzne problemy czasu i przestrzeni (absolutyzm i relacjonizm, obiektywizm i subiektywizm, czasoprzestrzeń szczególnej i ogólnej teorii względności, strzałka czasu).
  10. Elementy filozofii kosmologii – współczesne poglądy na powstanie i ewolucję Wszechświata (kosmologia Wielkiego Wybuchu, modele Friedmana, filozoficzne problemy wokół początkowej osobliwości, zasad antropiczna).
  11. Filozoficzne zagadnienia mechaniki kwantowej (dualizm korpuskularno-falowy, amplitudy prawdopodobieństwa, superpozycja stanów, nieoznaczoność i komplementarność, interpretacje mechaniki kwantowej, mechanika kwantowa a świadomość obserwatora, paradoks EPR, nierówność Bella a problem realizmu i lokalności).
  12. Teizm i ateizm (Bóg filozofii i Bóg religii, wiedza a wiara, dowody na istnienie Boga – Anzelm, Tomasz, zakład Pascala, naturalizm, nowy ateizm).

Literatura na konwersatoria

  1. Arystoteles, Zachęta do filozofii
  2. Heraklit, Eleaci [w:] Filozofia starożytna Grecji i Rzymu (J. Legowicz, red.), r. IV Metoda dialektycznego ujmowania rzeczywistości, r. V Eleaci – początki metafizycznego ujmowania rzeczywistości
  3. Platon, Państwo (księga siódma),
  4. Epikur, List do Herodota. [w:] Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, ks. X
  5. R. Descartes, Rozprawa o metodzie
  6. G. W. F. Leibniz, Zasady filozofii, czyli monadologia
  7. J. Locke, Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, księga II
  8. G. Berkeley, Trzy dialogi między Hylasem i Filonousem (Dialog pierwszy)
  9. D. Hume, Badania dotyczące rozumu ludzkiego, (II O pochodzeniu idei, III O kojarzeniu się idei, IV Wątpliwości sceptyczne dotyczące czynności rozumu)
  10. I. Kant, Krytyka czystego rozumu, t. 1 (O przestrzeni, O czasie)
  11. E. Husserl, Idea fenomenologii
  12. V. v. O. Quine, O tym, co istnieje, [w:] Z punktu widzenia logiki
  13. K. R. Popper, Epistemologia bez podmiotu poznającego, [w:] Wiedza obiektywna, PWN, Warszawa 1992, s. 148-206.
  14. J. Searle, Umysł, mózg i nauka (1. Problem psychofizyczny, 2. Czy komputery mogą myśleć?), Warszawa 1995, s. 25-51
  15. R. Penrose, Fizyka i umysł, [w:] Makroświat, mikroświat i ludzki umysł, Prószyński i S-ka 1997, s. 99-142

 



Komentarze wyłączone.