Podmiotowość w filozofii współczesnej

Wykład i konwersatorium dla II-go roku Kreatywności Społecznej

Zagadnienia i literatura na egzamin

1. Wprowadzenie do zagadnień. Problem podmiotowości w aspekcie: ontologicznym, poznawczym, wolicjonalnym, praktycznym, psychologicznym, religijnym, społecznym i prawnym.

2. Problem podmiotowości: trójkąt platoński i status podmiotu: realność, racjonalność, wolność.

3. Pojęcie duszy w myśli starożytnej i osoby w filozofii średniowiecznej.

4. Kartezjańskie ego cogito i idealizm.

5. Krytyka podmiotu jako duszy: Hume, Kant.

6. I. Kant i dwuznaczność podmiotu (teoretyczne i praktyczne „Ja”). Moralność – wolność – podmiotowość.

7. G. W. F. Hegel i rola podmiotowości indywidualnej versus podmiotowość form ducha obiektywnego.

8. Podmiotowość a filozofia życia (F. Nietzsche i S. Freud).

9. Podmiotowość a religijność (B. Pascal, S. Kierkagaard, personalizm).

10. Fenomenologia podmiotu jako czystego „Ja” (E. Husserl).

11. M. Scheler – podmiotowość jako życie i duch.

12. N. Hartmann – podmiot pomiędzy przyczynowością a powinnością. Problem wolności wobec wartości.

13. Egzystencjalne rozumienie podmiotowości (J.-P. Sarte, M. Heidegger).

14. Postdmodernizm i narracyjna koncepcja podmiotu (M. Foucault, Ch. Taylor. P. Ricoeur, A. Giddens).

 

Literatura do konwersatorium:

· G. Reale, Historia filozofii starożytnej, t. II, przeł. E. I. Zieliński, Lublin 1996, s. 221–257.

· Arystoteles, O duszy, tłum. P. Siwek, Warszawa 1988, ks. I i ks. II oraz: G. Reale, Historia filozofii starożytnej, t. II, przeł. E. I. Zieliński, Lublin 1996, s. 452–467.

· S. Świeżawski, Wstęp do kwestii, (w:) Św. Tomasz z Akwinu, Traktat o człowieku, Kęty 1998, s. 3–21.

· R. Descartes, Rozprawa o metodzie, księga IV, różne wydania.

· D. Hume, Traktat o naturze ludzkiej, tom I, tłum. Cz. Znamierowski, Warszawa 1963, s. 301–341.

· I. Kant, Krytyka czystego rozumu, tom II, tłum. R. Ingarden, Warszawa 1957, s. 90–107, 137–143; I. Kant, Krytyka praktycznego rozumu, tłum. J. Gałecki, Warszawa 1984, s. 184–197, 212–215.

· F. Nietzsche, Z genealogii moralności, rozprawa pierwsza, tłum. G. Sowiński, Kraków 1997, s. 33–62.

· T. Tomaszewski, Główne idee współczesnej psychologii, rozdz. „Psychoanaliza”, Warszawa 1986, s. 71–118.

· M. Scheler, Pisma z antropologii filozoficznej, tłum. S. Czerniak i A. Węgrzecki, Warszawa 1987, s. 3–149.

· J.-P Sartre, Egzystencjalizm jest humanizmem, tłum. J. Krajewski, Warszawa 1998 (całość).

· Ch. Taylor, Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. M. Gruszczyński i in., Warszawa 2001, s. 910–958.

· M. Foucault, Hermeneutyka podmiotu, tłum. M. Herer, Warszawa 2012 (wybrane fragmenty).

· Renaut, Era jednostki, tłum. D. Leszczyński, Wrocław 2001 (wybrane fragmenty).